I Międzynarodowy Festiwal Braci Wieniawskich

14 lutego - 16 marca 2014 
 
Międzynarodowy Festiwal Braci Wieniawskich (14 lutego - 16 marca 2014) to nowa propozycja Filharmonii Lubelskiej, której ideą  jest prezentacja muzyki związanej z muzycznym dziedzictwem Braci Wieniawskich. Starszy był genialnym skrzypkiem,  młodszy jednym z najznakomitszych  wirtuozów – pianistów XIX wieku. W młodości nierozłączni, jako bracia i jako muzycy, razem podróżowali, koncertowali, komponowali.  
Twórczość Henryka jest powszechnie znana, o spuściźnie Józefa tego powiedzieć już nie można. Od kilku lat staramy się ją przybliżyć i popularyzować, stąd w programie festiwalu kompozycje orkiestrowe m.in. Suita romantyczna – zabrzmi u nas po raz pierwszy!, uwertura dramatyczna Wilhelm Milczek. 
Najważniejszym wydarzeniem lutego będzie światowe prawykonanie  „Porta Inferni” młodego wrocławskiego kompozytora Pawła Pietruszewskiego oraz wspólna z muzykami Teatru Muzycznego prezentacja, dawno w Lublinie nie słyszanej, III Symfonii „Pieśń o nocy” K. Szymanowskiego, dzieła łączącego kulturę Wschodu i Zachodu, realizującego idee tak bliskie patronom Festiwalu. W koncercie  inaugurującym zabrzmią też skrzypce Stefana Tarary laureata III nagrody XIV Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. Wieniawskiego. W marcu na estradzie wystąpią Siergiej Hryhorenko i znany chopinista Janusz Olejniczak – w koncercie z okazji 100. rocznicy urodzin Witolda Małcużyńskiego. Specjalnym wydarzeniem będzie koncert wieńczący I Międzynarodowy Festiwal Braci Wieniawskich. Po raz pierwszy, na instrumencie należącym niegdyś do samego Henryka Wieniawskiego, zagra w Lublinie Ilya Grubert. 
Podczas festiwalowych koncertów filharmoników poprowadzą Wojciech Rodek, Jacek Rogala, Zbigniew Graca.
 
 
 

Pod honorowym patronatem
Marszałka Województwa Lubelskiego
Krzysztofa Hetmana

 

 
14 lutego 2014 (piątek), godz. 19.00

KONCERT INAUGURACYJNY/ K
VI koncert abonamentowy

 

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Lubelskiej
Chór Teatru Muzycznego w Lublinie
Agnieszka Tyrawska-Kopeć – przygotowanie chóru
Ryszard Minkiewicz - tenor
Stefan Tarara – skrzypce
Wojciech Rodek – dyrygent

 

Program:
H. Wieniawski – I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14
P. Pietruszewski  – „Porta Inferni” - prawykonanie
K. Szymanowski - III Symfonia "Pieśń o nocy" op. 27
W. Kilar - Kościelec 1909
               

W piątek 14 lutego rozpocznie się w Lublinie Międzynarodowy Festiwal Braci Wieniawskich. Celem Festiwalu jest wzbogaceniem oferty programowej Filharmonii o dzieła znaczące, oczekiwane, stawiające wysokie wymagania artystyczne. W pięciu koncertach zabrzmią utwory znane i popularne, będą też lubelskie premiery  i światowe prawykonania.

W Koncercie inauguracyjnym lubelscy filharmonicy pod dyrekcją Wojciecha Rodka wykonają kompozycje Pawła Pietruszewskiego, Henryka Wieniawskiego i Karola Szymanowskiego oraz zmarłego przed miesiącem Wojciecha Kilara.

Światowy rozgłos Kilar zawdzięcza muzyce filmowej (swymi kompozycjami opatrzył m.in. obrazy Jane Campion, Francisa Forda Coppoli, Andrzeja Wajdy i Krzysztofa Kieślowskiego),  a na symfonicznej estradzie debiutował w połowie lat pięćdziesiątych jako „wyznawca” neoklasycyzmu. Potem styl Kilara ewaluował, przez awangardowy serializm i sonoryzm, wreszcie w latach 70-tych Mistrz zwrócił się ku muzyce ludowej i religijnej. Cezurą na drodze przemian stał się „Krzesany”, po nim „Kościelec” i „Orawa”. I to właśnie „Kościelec1909” otworzy tegoroczną imprezę.

O I Koncercie skrzypcowym  fis-moll Henryka Wieniawskiego napisano wiele. W chwili powstania jego autor miał zaledwie 17 lat. Koncert szybko stał się muzyczną wizytówką lublinianina, dziś grają go najwięksi wirtuozi. 14 lutego zabrzmi w interpretacji Stefana Tarary, laureata nagród na międzynarodowych konkursach „Premio Niccolo Paganini”, „Tibor Varga”, „Prager Frűhling”, „Henri Marteau”, „Mozartem Salzburg”,  zdobywcy trzeciej nagrody XIV Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu.

A na zakończenie dawno w Lublinie nie słyszana „Pieśń o nocy” Karola Szymanowskiego, III Symfonia której tekstową podstawę stanowi polski przekład XII- wiecznego tekstu perskiego poety Jalāl ad-DīnI. Partie wokalne zaśpiewają Chór Teatru Muzycznego przygotowany przez Agnieszkę Tyrawską-Kopeć i tenor Ryszard Minkiewicz, artysta związany m.in. z Teatrem Wielkim-Operą Narodową w Warszawie, Teatrem Wielkim w Poznaniu, Operą Krakowską, Warszawską Operą Kameralną, Operą Bałtycką w Gdańsku, Operą „Nova” w Bydgoszczy.

 

21 lutego 2014 (piątek), godz. 19.00
 

KONCERT SYMFONICZNY/ K
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Lubelskiej
Evgeniya Kuznetsova – sopran
Janusz Wawrowski – skrzypce
Jerzy Zelnik - aktor 
Jacek Rogala – dyrygent
Program:
J. Wieniawski – Uwertura dramatyczna Wilhelm Milczek
F. Mendelssohn – Koncert skrzypcowy e-moll op. 64
L. van Beethoven – Egmont muzyka do tragedii J.W. Goethego op. 84

Dwie kompozycje z historią Niderlandów w tle oraz Koncert skrzypcowy e-moll Mendelssohna  wypełnią  festiwalowy wieczór 21 lutego.

Za udział w wojnie o niepodległość Niderlandów Wilhelm I Orański zwany „Milczącym” zapłacił najwyższą cenę. Podobny los spotkał jego teścia hrabiego Lomara Egmonta, który z rozkazu księcia Alby został uwięziony i stracony w 1568 roku. Los przywódców narodowego powstania zainspirował najpierw Beethovena, później Wieniawskiego.

W  roku 1809 Ludwig van Beethoven otrzymał propozycję skomponowania muzyki do tragedii Goethego. Na wiedeńskiej scenie miał być wystawiony „Egmont”, dzieło poety przez kompozytora szczególnie podziwianego. Dodatkową zachętą okazała się bliska Beethovenowi treść dramatu, poruszone w nim problemy – bohaterstwo, patriotyzm. Powstało 10 numerów ilustrujących życie bohatera ze słynna uwerturą i dwoma pieśniami. Partie wokalne zaśpiewa Evgeniya Kuznetsova – sopran,  tekst w tłumczeniu Aurelego Urbańskiego przestawi Jerzy Zelnik

 Dziś pełna wersja muzyki prezentowana jest bardzo rzadko, w Lublinie na żywo nie słyszeliśmy jej nigdy. Ta prezentacja będzie więc pierwszą (!).

Józef Wieniawski, lublinianin wykształcony w Paryżu, Weimarze i Berlinie, już w młodym wieku stał się wybitną postacią europejskiej sceny muzycznej. Kariera solistyczna, koncerty w największych miastach Europy, wreszcie pokaźny dorobek kompozytorski szybko ugruntowały jego pozycję wśród najznakomitszych pianistów II połowy XIX wieku. W 1878 roku Wieniawski osiadł w Brukseli, gdzie objął posadę profesora konserwatorium w klasie fortepianu. Tam powstały jego wszystkie kompozycje orkiestrowe, również  figurującą w programie Uwertura dramatyczna „Wilhelm Milczek” op. 43. Swobodna w formie, luźno nawiązuje do schematu uwertury klasycznej. Kompozytor opatrzył ją programowym komentarzem związanym z osobą tytułowego bohatera. Uwertura zadedykowana jest Teodorowi Radoux, dyrektorowi Brukselskiego Konserwatorium. Jej prawykonanie odbyło się 30 października 1886 w Brukseli na koncercie stowarzyszenia artystów muzyków pod dyrekcją Leona Jehina. W Polsce zabrzmiała rok później, podczas koncertu jubileuszowego Warszawskiego Towarzystwa.

Skomponowany w 1844 roku Koncert skrzypcowy e-moll Felixa Mendelssohna swój sukces zawdzięcza melodyjnym tematom i znakomitej partii skrzypcowej łączącej efektowne wirtuozowskie fragmenty z epizodami lirycznymi. Ten romantyczny przebój zgra dla nas Janusz Wawrowski, laureat licznych międzynarodowych konkursów skrzypcowych, wykładowcą w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie oraz dyrektor artystyczny Festiwalu Muzyki Kameralnej „Muzyczne Przestrzenie”.

Całość poprowadzi na co dzień związany z Filharmonia Kielecką Jacek Rogala.

 

1 marca 2014 (sobota), godz. 18.00
 
 

KONCERT SYMFONICZNY/ K

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Lubelskiej

Sierhij Hryhorenko – fortepian
Zbigniew Graca – dyrygent

Program:

J. Wieniawski – Suita romantyczna op. 41
C. Saint-Saëns – II Koncert fortepianowy g-moll op. 22
P. Czajkowski – IV Symfonia f-moll op. 36

Saint-Saens i Czajkowski  to nazwiska stale figurujące w koncertowych programach.  Pierwszemu sławę zapewniły „Karnawał zwierząt” i „Dance macabre”, w przypadku Czajkowskiego przebojowych pozycji jest więcej.  Z pięciu koncertów, fortepianowych Saint-Saënsa najczęściej wykonywany jest drugi g-moll op. 22 – zapewne za sprawą łatwych do zapamiętania melodii oraz całej gamy towarzyszących mu różnorodnych uczuć i nastrojów, od posępnej części pierwszej do radosnego finału. Datowany na 2 maja 1868 roku, powstał w ciągu zaledwie trzech tygodni. Wykonanie partii solowej kompozytor powierzył Antonowi Rubinsteinowi, orkiestrę poprowadził osobiście. W swej stylistyce koncert nie jest dziełem nowatorskim, złośliwy krytyk pisał: zaczęło się najpierw jak u Bacha, a skończyło się jak u Offenbacha. Dziś, ten wirtuozowski i efektowny brzmieniowo utwór uznaje się za jedną z najciekawszych pozycji w literaturze koncertów fortepianowych. U nas partię solową zagra Sierhij Hryhorenko, artysta wybitnie utalentowany, laureat czołowych nagród prestiżowych konkursów na Ukrainie.
Wśród najwybitniejszych postaci muzyki rosyjskiej II połowy XIX wieku na czoło wysuwa się Piotr Czajkowski, autor baletów, oper, koncertów, poematów symfonicznych, wreszcie twórca sześciu symfonii, z których trzy ostatnie należą do trwałych pozycji orkiestr symfonicznych całego świata. Symfonia f-moll powstała w 1877 roku, w okresie dla kompozytora szczególnie trudnym (pierwsza próba samobójcza). Paradoksalnie depresja i ciągła walka z własną orientacją seksualną nie przełożyły się na impas twórczy. Poza IV Symfonią powstają wówczas I Suita orkiestrowa i opera „Eugeniusz Oniegin”. Pierwsze wykonanie pod dyrekcja Mikołaja Rubinsteina nie przyniosło jednak artyście sukcesu. Doceniono ją dopiero po latach. 
Czteroczęściowa Suita romantyczna opus 41, jedna z najważniejszych kompozycji symfonicznych Józefa Wieniawskiego, zabrzmi w Lublinie po raz pierwszy. Historia jej powstania nie jest dokładnie zgłębiona. Utwór powstał w Belgii, około 1905 roku, tam został wydany, tam też miał swe prawykonanie.
Orkiestrę symfoniczną Filharmonii poprowadzi Zbigniew Graca, jeden z najbardziej utalentowanych i aktywnych polskich dyrygentów, laureat głównych nagród w konkursach dyrygenckich: w Kopenhadze (Konkurs im. N. Malko), w Katowicach (Konkurs im. G. Fitelberga) oraz w Wiedniu (Konkurs im. H. Swarowskiego).

 

9 marca 2014 (niedziela), godz. 17.00

KONCERT SYMFONICZNY/ K 
Z okazji 100. rocznicy urodzin Witolda Małcużyńskiego

Janusz Olejniczak – fortepian
Wojciech Rodek – dyrygent

 

Program:

 
F. Chopin - Scherzo b-moll op. 31
F. Chopin - 4 mazurki 
F. Chopin - Polonez As-dur op. 53
F. Chopin - II Koncert fortepianowy f-moll op. 21
 
Koncertem tym składamy hołd nie tylko znakomitemu polskiemu romantykowi, Fryderykowi Chopinowi, ale też genialnemu interpretatorowi jego muzyki Witoldowi Małcużyńskiemu, ostatniemu uczniowi Ignacego Jana Paderewskiego. Małcużyński debiutował w 1937 roku jako laureat III nagrody III Konkursu Chopinowskiego. Po II wojnie zamieszkał w Szwajcarii. Nie zerwał jednak kontaktów z Polską, wielokrotnie tu koncertował, uczestniczył w pracach jury Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1960, 1965, 1975), a dokonane przez niego rejestracje radiowe i nagrania płytowe nadal stanowią wzór chopinowskich interpretacji. Pianista nigdy nie zajmował się pracą pedagogiczną. Wyjątek uczynił jedynie dla Eugena Indjica (pracował z nim przed Konkursem Chopinowskim w 1970) i Janusza Olejniczaka (1971). I to właśnie Janusz Olejniczak zagra dla lubelskich melomanów 9 marca. Część pierwszą wieczoru wypełnią utwory solowe, w drugiej zabrzmi Koncert fortepianowy f-moll. Chronologicznie pierwszy, choć wydany jako późniejsze opus,  powstawał między jesienią 1829 a wiosną 1830 roku. Napisany przez 20-letniego młodzieńca, jeszcze w Warszawie, jest echem romantycznej miłości do pięknej Konstancji Gładkowskiej, adeptki śpiewu warszawskiego Instytutu Muzycznego. To jedno z najpiękniejszych dzieł Chopina. Już trzy dni po premierze w Kurierze Polskim Maurycy Mochnacki pisał – Nie posądzi nas nikt o stronność i chełpliwość narodową – pisał trzy dni później – jeśli Chopina zamieścimy w szczupłym gronie pierwszych fortepianistów… Na onegdajszym koncercie grał utwory swojej kompozycji. Trudno jest wyrzec, co w nim przeważa, czy talent kompozycji, czy mistrzowska egzekucja. … To adagio w koncercie p. Chopina, to oryginalne dzieło nadzwyczajnego geniusza muzykalnego … Zaiste! Daleko rozgłosi swe imię, kto w młodych latach tak zaczyna. Słowa Te okazały się prorocze. 

 

16 marca 2014 (niedziela), godz. 17.00

KONCERT SYMFONICZNY/ K
 VII koncert abonamentowy
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Lubelskiej
Ilya Grubert – skrzypce
Tomasz Bugaj – dyrygent 
Program:
M. Karłowicz – Stanisław i Anna Oświecimowie op.12
J. Brahms – Koncert skrzypcowy D-dur op. 77
H. Wieniawski – Legenda op.17

Zapowiadany na 16 marca występ będzie w Filharmonii  wydarzeniem szczególnym i w kronikach kulturalnych miasta z pewnością zapisze się złotymi zgłoskami. Rzadko się bowiem zdarza, by na estradzie, na jednym koncercie wystąpiło dwóch tak wybitnych  artystów.

Maestro Tomasz Bugaj należy do grona najbardziej cenionych dyrygentów. Był dyrektorem artystycznym i głównym dyrygentem Filharmonii Krakowskiej, dyrektorem muzycznym Teatru Wielkiego-Opery Narodowej w Warszawie, dyrektorem artystycznym Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy, Filharmonii im. Artura Rubinsteina w Łodzi. Po zwycięstwie w Międzynarodowym Konkursie w Bristolu w 1978 roku, przez kilka następnych sezonów występował z Bournemouth Symphony Orchestra i Bournemouth Sinfonietta, nawiązał kontakty z wieloma wiodącymi zespołami brytyjskimi m.in. London Philharmonic, Royal Scottish National, Royal Liverpool Philharmonic, BBC Philharmonic, BBC Scottish Symphony, BBC Welsh, Scottish Chamber i Ulster. Koncertował z orkiestrami w Bergen Turku, RTL Luxemburg, Orquesta Nacional de Espana, Orquesta Simfonica de Gran Canaria, Orquesta Simfonica de Bilbao, National Chamber Orchestra w Waszyngtonie, Orchestra of the RTE w Dublinie, Orchestra Sinfonica de Chile, Orchestra Sinfonica Siciliana w Palermo, Filharmonią Słowacką w Bratysławie, Rosyjską Narodową Orkiestrą Symfoniczną w Moskwie i innymi. Był też regularnym gościem wiodących polskich orkiestr.

A solistą wieczoru będzie wybitny skrzypek Ilya Gruberta, triumfator konkursów Niccolo Paganiniego w Genui i Piotra Czajkowskiego w Moskwie (1978). Warto dodać, że wirtuoz zagra na skrzypcach, które wcześniej stanowił własność wybitnych skrzypków: Jeno Hubaya i samego Henryka Wieniawskiego. To wyjątkowy egzemplarz skrzypiec weneckiego mistrza Pietro Guarneriego z około 1740 roku – mówi artysta w jednym z wywiadów. Zachowany w bardzo dobrym stanie instrument służył Wieniawskiemu przez ostatnie 7 lat koncertowania.

W programie koncertu wieńczącego pierwszą edycję Międzynarodowego Festiwalu Braci Wieniawskich arcytrudny Koncert skrzypcowy D-dur Brahmsa, słynna Legenda – muzyczny dowód miłości do Izabeli Hampton Henryka Wieniawskiego oraz opowiadający o tragicznej miłości brata Stanisława do przyrodniej siostry Anny, poemat symfoniczny „Stanisław i Anna Oświecimowie” Mieczysława Karłowicza.