Koncert pasyjny - Stabat Mater


Piątek, 23 marca 2018, godz. 19:00
Bilety 30, 25, 20 zł
Sala koncertowa FL

 

Ten koncert już się odbył.



 

Stabat Mater jest ostatnim kompletnym utworem Pergolesiego. Wizerunek Matki Boskiej płaczącej pod krzyżem zainspirował kompozytora do poszukiwań nowych środków muzycznej ekspresji, których doświadczyć możemy podczas słuchania zwłaszcza Vidit suum, sugestywnie oddającej przedśmiertne westchnienie Jezusa na krzyżu. Jednym z powodów ogromnej popularności Stabat Mater jest sposób traktowania przez kompozytora harmonii. Podczas gdy większość jemu współczesnych wędrowało w swoich kompozycjach od akordu do akordu, Pergolesi zasłynął stosowaniem opóźnień i spowalnianiem oczekiwanego przez słuchacza rozwiązania akordu. Stabat Mater jest utworem pełnym patosu i urzekających melodii, popisowych arii, olśniewających, emocjonalnych duetów, efektownych i brawurowych pasaży.

Zarówno Sinfonia h-moll, jak i Sonata a 4 Es-dur zostały opatrzone przez Vivaldiego podtytułem al Santo Sepolcro. Oba utwory są napisane były na dwoje skrzypiec, altówkę i basso continuo, choć Sinfonia obecnie często wykonywana jest także przez orkiestry. Kompozycje te zadedykowane zostały prawdopodobnie kaplicy Grobu Pańskiego (Al Santo Sepolcro) znajdującej się w pobliżu Varallo we Włoszech. Kaplica ta była pomniejszoną repliką Kościoła Grobu Pańskiego w Jerozolimie, i to właśnie na jej otwarcie Vivaldi miał skomponować te utwory. Zarówno Sinfonia, jak i Sonata bardzo ilustracyjnie przedstawiają cierpienie Chrystusa na Krzyżu. Sinfonia jest uważana z jedną z najbardziej dramatycznych kompozycji Antonio Vivaldiego.
 
Sinfonia al Santo Sepolcro w h-moll Antonio Vivaldiego, RV 169, jest jednym z dwóch utworów, które skomponował podtytuł "al Santo Sepolcro", a drugi to Sonata Es-dur RV 130. Obie utwory są punktowane za dwoje skrzypiec, altówka i continuo, chociaż ogólnie przyjmuje się, że Sinfonia może być grana przez siły orkiestrowe lub kameralne. We Włoszech istnieje wiele kaplic zwanych "al Santo Sepolcro" (Grobu Świętego), ale biorąc pod uwagę pochodzenie niedatowanego manuskryptu Vivaldiego w Turynie, mogło ono być napisane dla kaplicy włączonej jako część kompleksu Sacro Monte w w pobliżu Varallo, Włochy. Zbudowany w 1491 roku przez franciszkańskiego mnicha Bernardo Calmì, kaplica ta jest pomniejszoną repliką Kościoła Grobu Pańskiego w Jerozolimie, który znajduje się na szczycie miejsca, w którym wierzy się, że Chrystus został pochowany. Pielgrzymi włoscy liczący na podróż do Ziemi Świętej pod koniec XV wieku byli zniechęceni wojną z Turkami; kaplica Varallo została zbudowana z zamiarem dostarczenia rozsądnego zamiennika prawdziwej rzeczy. Ostatecznie do kaplicy dołączyły 43 inne budynki tworzące "nowe Jeruzalem" i oznaczające historię zbawienia; wiele z nich zostało ozdobionych przez malarza Renesansu, mistrza Gaudenzio Ferrari. Ostateczna kaplica w Sacro Monte nie została ukończona i została otwarta do 1728 roku; być może stanowi to okazję dla kompozycji Vivaldiego "al Santo Sepolcro".
 
Sinfonia al Santo Sepolcro jest sformułowana w harmonijny język, który jest ciernisty nawet dla Vivaldiego - w początkowej fazie Adagio molto muzyka przechodzi przez unison pitch, małą sekundę i tri-ton, by dojść do pierwszego B drobne akordy. Reszta tego otwarcia jest harmonijnie niestabilna, ale nie jest pozbawiona charakteru, co było znane jako "muzyka pasyjna" w baroku - wysoce chromatyczny idiom zarezerwowany dla reprezentowania cierpienia i cierpienia Chrystusa. Końcowe Allegro ma pocco przechodzi przez podobne terytorium z szybkimi postaciami ognia, które podążają za wzorem wezwania i typu odpowiedzi. Choć w ciągu trzech lub czterech minut minęło już wiele czasu, Sinfonia al Santo Sepolcro reprezentuje Vivaldiego w jego najbardziej intensywnym i dramatycznym wydaniu, co tłumaczy, dlaczego staje się jednym z najpopularniejszych dzieł Vivaldiego poza jego dużymi setami z opus.
Sinfonia al Santo Sepolcro w h-moll Antonio Vivaldiego, RV 169, jest jednym z dwóch utworów, które skomponował podtytuł "al Santo Sepolcro", a drugi to Sonata Es-dur RV 130. Obie utwory są punktowane za dwoje skrzypiec, altówka i continuo, chociaż ogólnie przyjmuje się, że Sinfonia może być grana przez siły orkiestrowe lub kameralne. We Włoszech istnieje wiele kaplic zwanych "al Santo Sepolcro" (Grobu Świętego), ale biorąc pod uwagę pochodzenie niedatowanego manuskryptu Vivaldiego w Turynie, mogło ono być napisane dla kaplicy włączonej jako część kompleksu Sacro Monte w w pobliżu Varallo, Włochy. Zbudowany w 1491 roku przez franciszkańskiego mnicha Bernardo Calmì, kaplica ta jest pomniejszoną repliką Kościoła Grobu Pańskiego w Jerozolimie, który znajduje się na szczycie miejsca, w którym wierzy się, że Chrystus został pochowany. Pielgrzymi włoscy liczący na podróż do Ziemi Świętej pod koniec XV wieku byli zniechęceni wojną z Turkami; kaplica Varallo została zbudowana z zamiarem dostarczenia rozsądnego zamiennika prawdziwej rzeczy. Ostatecznie do kaplicy dołączyły 43 inne budynki tworzące "nowe Jeruzalem" i oznaczające historię zbawienia; wiele z nich zostało ozdobionych przez malarza Renesansu, mistrza Gaudenzio Ferrari. Ostateczna kaplica w Sacro Monte nie została ukończona i została otwarta do 1728 roku; być może stanowi to okazję dla kompozycji Vivaldiego "al Santo Sepolcro".
 
Sinfonia al Santo Sepolcro jest sformułowana w harmonijny język, który jest ciernisty nawet dla Vivaldiego - w początkowej fazie Adagio molto muzyka przechodzi przez unison pitch, małą sekundę i tri-ton, by dojść do pierwszego B drobne akordy. Reszta tego otwarcia jest harmonijnie niestabilna, ale nie jest pozbawiona charakteru, co było znane jako "muzyka pasyjna" w baroku - wysoce chromatyczny idiom zarezerwowany dla reprezentowania cierpienia i cierpienia Chrystusa. Końcowe Allegro ma pocco przechodzi przez podobne terytorium z szybkimi postaciami ognia, które podążają za wzorem wezwania i typu odpowiedzi. Choć w ciągu trzech lub czterech minut minęło już wiele czasu, Sinfonia al Santo Sepolcro reprezentuje Vivaldiego w jego najbardziej intensywnym i dramatycznym wydaniu, co tłumaczy, dlaczego staje się jednym z najpopularniejszych dzieł Vivaldiego poza jego dużymi setami z opus.

Zespół Muzyki Dawnej Konfraternia Caper Lublinensis

Przemysław Fiugajski - dyrygent

Iwona Lubowicz - sopran

Dorota Lachowicz - alt

 

Program:

Antonio Vivaldi - Sinfonia h-moll Al santo sepolcro na smyczki RV 169

Adagio - Allegro ma poco

 

Giovanni Battista Pergolesi - Stabat Mater

Stabat Mater dolorosa

Cujus animam gementem

O quam tristis et afflicta

Quae moerebat et dolebat

Quis est homo qui non fleret

Vidit suum dulcem natum

Eja, Mater fons amois

Fac, ut ardeat cor meum

 

Antonio Vivaldi - Sonata a 4 Es-dur Al santo sepolcro RV 130 na smyczki i b.c.

Largo molto - Allegro ma poco andante

 

Giovanni Battista Pergolesi - Stabat Mater

Sancta Mater, istud agas

Fac, ut portem Christi moetem

Inflammatus et accensus

Quando corpus morietur