Historia Filharmonii

English version

Najstarszy zespół filharmoniczny działający w Polsce po II wojnie światowej – istnieje od grudnia 1944. Funkcję Dyrektora Naczelnego obecnie pełni Wojciech Rodek. W grudniu 1944 zorganizowano Lubelską Orkiestrę Kameralną, przekształconą w 1946 w Miejską Filharmonię w Lublinie. Pierwszym Dyrektorem Filharmonii został Jan Widmański, a stałym dyrygentem i kierownikiem artystycznym, jej dotychczasowy organizator, Zygmunt Szczepański.
Przed końcem sezonu artystycznego 1946/47, Zygmunt Szczepański zrezygnował ze swojego stanowiska i opuścił Lublin. Dyrektorem pozostał nadal Jan Widmański, a kierownictwo artystyczne objął Adam Wyleżyński. Dnia 21 listopada 1949, zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki, Filharmonia uzyskała miano Filharmonii Państwowej w Lublinie.

W roku 1951 dyrektorem został Antoni Niemczynowski, natomiast kierownikiem artystycznym - Robert Satanowski i Felicjan Lasota. Od 1 lutego 1953 Dyrektorem Filharmonii został R. Wiercioch, a w sezonie artystycznym 1954/1955 kierownikiem artystycznym był Olgierd Straszyński. W dniach 13 i 15 maja 1955 roku, odbyły się dwa koncerty jubileuszowe Filharmonii Lubelskiej z okazji 10 rocznicy jej istnienia. Był to okres większego rozmachu w działalności orkiestry. Nastąpiły również zmiany w kierownictwie – Olgierda  Straszyńskiego, który został kierownikiem Orkiestry Symfonicznej w Olsztynie, zastąpił Karol Anbild i wówczas też zaangażowano drugiego dyrygenta, Andrzeja Cwojdzińskiego. 16 listopada 1955, Andrzej Cwojdziński został Dyrektorem Filharmonii, zaś funkcję kierownika artystycznego nadal pełnił Karol Anbild. Pod koniec sezonu drugim dyrygentem został Marian Lewandowski. W roku 1957 Orkiestra liczyła już 57 instrumentalistów. Rozpoczęto stałą współpracę z chórem Towarzystwa Śpiewaczego „Echo”, czego rezultatem była większa popularyzacja muzyki chóralno-orkiestrowej.

Uhonorowaniem sezonu artystycznego 1959/1960 były uroczystości jubileuszowe z okazji XV-lecia Filharmonii Lubelskiej. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie nadało z tej okazji lubelskiej instytucji imię wybitnego lublinianina - wirtuoza, kompozytora i pedagoga - Henryka Wieniawskiego. Z dniem 1.01.1964. dotychczasowego dyrektora, Andrzeja Cwojdzińskiego, zastąpił Marian Lewandowski, który stał na czele Filharmonii do 31.05.1969. Przełomowe lata dla Filharmonii to okres 1969–1990 r. Dyrektorem Naczelnym i Artystycznym Filharmonii został Adam Natanek, wybitny dyrygent, absolwent Wydziału Teorii, Dyrygentury i Kompozycji w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Dzięki Adamowi Natankowi, Filharmonia Lubelska poszerzyła repertuar o nowe muzyczne formy i gatunki. Dyrektor i Dyrygent w jednej osobie wprowadził do repertuaru Filharmonii dzieła wokalno-instrumentalne - oratoria, msze, kantaty oraz opery w wersji estradowej. W tym okresie rozwinęła się współpraca Filharmonii z chórami amatorskimi, takimi jak: „Echo”, Chór UMCS, KUL, Akademii Rolniczej, Politechniki Lubelskiej, Archikatedry Lubelskiej. Adam Natanek zainicjował w latach 80. wyjazdy Filharmoników na występy za granicami kraju (kontynuowane przez następnych dyrektorów) - we Włoszech (1980, 1981, 1984), w Szwajcarii (1985), w Hiszpanii (1989, 1990, 1993), w Szwecji (1991, 1995), w Niemczech (1992, 1995). Zespół bierze udział w prestiżowych festiwalach: w Koszycach (1986); Festiwalu Muzyki Współczesnej w Alicante (1989); Festiwalu Flamenco w Sewilli (1990) oraz Seminarium Dyrygenckim Franco Ferrary (Włochy, 1984). Był Twórcą festiwali: Lubelski Wrzesień Muzyczny, Nałęczowskie Divertimento i letnich koncertów w Muzeum w Kozłówce oraz kościele farnym w Kazimierzu.

Zasługą Adama Natanka jest również to, że dzięki jego staraniom zmieniono projekt rozpoczętej w 1971 r. budowy gmachu zwanego obecnie Teatrem w Budowie. Początkowo w planach nie przewidywano tam istnienia filharmonii. Adam Natanek dokonał również wyboru wykonawcy słynnych organów (firma Schüke), znajdujących się w sali koncertowej obecnej Filharmonii. Dzięki Adamowi Natankowi, na lubelskiej estradzie wystąpili znakomici soliści i dyrygenci, m. in. Danuta Damięcka (uczennica Ady Sari), Wadim Brodski, Kaja Danczowska, Henryk Debich, Joanna Domańska, Jadwiga Kotnowska, Roman Jabłoński, Wanda Wiłkomirska, Konstanty Andrzej Kulka, Krzysztof Jabłoński, Waldemar Malicki, Krzysztof Penderecki, Edward Zbigniew Zienkowskii wielu innych. W początkach lat siedemdziesiątych przy Filharmonii Lubelskiej zaczęły powstawać liczne zespoły kameralne: Trio Stroikowe (1977), Trio Barokowe, Trio Harfowe, Trio Fortepianowe, Trio Perkusyjne. W roku 1990 dyrektorem naczelnym Filharmonii został Leszek Hadrian, a w 1992 roku na stanowisko dyrektora artystycznego powołano Jerzego Salwarowskiego, który sprawował obowiązki do końca 1993 r.  Wiosną 1994 r., w stanowisko dyrektora artystycznego powierzono Agnieszce Kreiner, która ostatecznie sfinalizowała przeprowadzkę Filharmonii do nowej siedziby przy ul. Marii Curie-Skłodowskiej 5 w Lublinie. 

W listopadzie 1996 r. Dyrektorem Naczelnym Filharmonii została Teresa Księska-Falger, a od września 1997 r. była także Dyrektorem Artystycznym. Nowa dyrektor reaktywowała znaczące dla miasta i regionu imprezy muzyczne – Nałęczowskie Divertimento i Lubelski Wrzesień Muzyczny. Filharmonicy koncertują poza granicami kraju: w Holandii (1998), w Niemczech (1997, 2001, 2002), we Włoszech (2000, 2001, 2004), w Korei Południowej (1999 – dwukrotnie), w Danii (2000, 2001, 2004), w Austrii (2003). Teresa Księska-Falger wprowadza do repertuaru Filharmonii Symfonie G. Mahlera, A. Brucknera, kompozycje H. M. Góreckiego, W. Kilara, W Lutosławskiego, K. Pendereckiego, H. Warsa, E Czernego, A. Nikodemowicza, M. Dubaja, P. Hindemitha, estradowe wersje oper G. Verdiego, G. Donizettiego, G. Pucciniego, P. Czajkowskiego. Filharmonia Lubelska włączyła się w organizację festiwalu sztuki współczesnej pod nazwą Lubelskie Forum Sztuki Współczesnej im. Witolda Lutosławskiego, którego inicjatorkami były: Agnieszka Kreiner i prof. Gabriela Klauza (Instytut Muzyki UMCS). Od maja 2004 do stycznia 2009, Dyrektorem Naczelnym był Mirosław Ziomek, 6 lutego 2009 do 31 sierpnia 2018 r. na czele instytucji stał Jan Sęk. 1 września 2018 r. nominację na stanowisko Dyrektora Naczelnego Filharmonii otrzymał Wojciech Rodek, wieloletni Dyrektor Artystyczny naszej instytucji. Z kolei w latach 2009-2011 funkcję Dyrektora Artystycznego sprawował Piotr Wijatkowski (od 1997 r. - pierwszy dyrygent), do 2017 r. –  Wojciech Rodek, do 2018 r. –  Piotr Wajrak.

Od 1944 roku do dnia dzisiejszego, na estradzie Filharmonii wystąpiło wielu znakomitych muzyków: Karol Teusch, Jerzy Katlewicz, Henryk Czyż, Jan Krenz, Wojciech Michniewski, Jerzy Maksymiuk, Antoni Wit, Krzysztof Penderecki, Marek Pijarowski, Agnieszka Duczmal oraz soliści: Światosław Richter, Lidia Grychtołówna, Regina Smendzianka, Kevin Kenner, Dina Yoffe, Eugen Indjic, Rafał Blechacz, Tatiana Shebanova, Philippe Giusiano, Charles Richard-Hemelin, Piotr Paleczny, Janusz Olejniczak, Georgij Osokins, Elżbieta Karaś-Krasztel, Yulia Avdeeva, Lukas Geniusas, Krzysztof Jabłoński, Andrzej Chorosiński, Joachim Grubich, Corina Marti, Konstanty Andrzej Kulka, Krzysztof Jakowicz, Jakub Jakowicz, Ilya Grubert, Orest Smovzh, Roman Lasocki, Dawid Ojstrach, Wanda Wiłkomirska, Edward Zbigniew Zienkowski, Piotr Pławner, Bartłomiej Nizioł, Andrzej Bauer, Tomasz Strahl, Dominik Połoński, Hanna Lisowska, Jadwiga Rappé, Stefania Woytowicz, Izabela Kłosińska, Łukasz Długosz.