Koncert kameralny. Władysław Żeleński w 100-lecie śmierci

ANNA GUMIELA-KACZMAREK – skrzypce
JUSTYNA ZAŃKO – skrzypce
PRZEMYSŁAW RACZEK – altówka
IZABELA ZAGÓRSKA – wiolonczela
TOMASZ GUMIELA – fortepian

 

Program:

W. Żeleński – Kwartet fortepianowy c-moll, op. 61

W. Żeleński – Kwartet smyczkowy F-dur, op. 28

Opis

Mimo, że dziś Władysław Żeleński kojarzony jest głównie z twórczością operową i wokalną należy pamiętać, iż ważnym aspektem jego kompozytorskiej aktywności była muzyka kameralna. Obejmuje ona dziewiętnaście pozycji. Na tle pozostałych to dział dobrze rozpoznany, utwory utrzymane w klasycznych wzorach formalnych połączonych z neoromantycznym kształtowaniem narracyjnym, w większości wydane za życia artysty. Pierwszy kwartet powstał w czasach nauki u Franciszka Mireckiego, jeszcze w Pradze napisał Sekstet smyczkowy op. 9 (utwory te zaginęły), a z roku 1875 pochodzi Kwartet smyczkowy F-dur op. 28. Wydany w renomowanej oficynie Kistnera znalazł się wśród nagrodzonych prac Konkursu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. „Forma tu jasna– pisał w <<Echo Muzycznym, Teatralnym i Artystycznym>> Aleksander Poliński – „niewykraczająca przeciw obowiązującemu kodeksowi danej – nieco wszakże rozszerzonej formy muzycznej; treść przedstawia się zajmująco, równie jak i piękne pomysły harmoniczne – w których Żeleński celuje – oraz wyborne opracowanie tematyczne”.

W 1909 roku kompozytor ukończył swe najcenniejsze dzieło kameralne, jeden z najważniejszych w polskiej literaturze przełomu XIX i XX wieku Kwartet fortepianowy c-moll. Do repertuaru kameralistów opus 61 powróciło niedawno. Utwór ten reprezentuje szczególne cechy talentu Żeleńskiego, bogatą inwencję melodyczną, umiejętność budowania nastrojów przesiąkniętych duchem czystego neoromantyzmu. Słychać w nim inspiracje Brahmsem i Chopinem, a to co go wyróżnia, to znakomicie poprowadzona dramaturgia zwłaszcza w poruszającej Romanzy.

Alina Staniak-Ziółkowska

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.