Ułatwienia dostępu

Program

Ludwig van Beethoven
Uwertura „Twory Prometeusza”, op. 43
I Koncert fortepianowy C-dur, op. 15
I Symfonia C-dur, op. 21

Wykonawcy

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Lubelskiej

Piotr Alexewicz – fortepian

Marek Pijarowski – dyrygent

Opis

Twory Prometeusza z 1801 roku to jedyne pełnowymiarowe dzieło baletowe Ludwiga van Beethovena. Kompozycja powstała w okresie, gdy twórczość Wiedeńczyka coraz wyraźniej przekraczała ramy klasycyzmu. Balet odwołuje się do mitu o Prometeuszu, który ożywia dwie stworzone przez siebie istoty i prowadzi je ku poznaniu sztuki oraz rozumu. Uwertura rezygnuje z dosłownego ilustrowania akcji na rzecz energii i dramatycznego potencjału orkiestry. Majestatyczny wstęp ustępuje dynamicznemu Allegro, którego rytmiczna wyrazistość i kontrasty zapowiadają dojrzały styl Beethovena. Motywy baletu stały się inspiracją dla finału III Symfonii „Eroica”. Uwertura ukazuje twórcę pozostającego w obrębie klasycznej formy, lecz poszukującego większego napięcia i indywidualizacji materiału.

I Koncert fortepianowy C-dur op. 15 należy do najwcześniejszych wielkich dzieł Beethovena, powstałych w okresie jego wiedeńskiej działalności jako pianisty i improwizatora. Mimo niższego numeru opusowego jest drugim z zachowanych koncertów fortepianowych – wcześniejszy Koncert B-dur wydano później jako op. 19. Dzieło czerpie z wzorców Haydna i Mozarta, lecz ujawnia już indywidualny język młodego kompozytora. Fortepian prowadzi żywy dialog z orkiestrą, a rozbudowana kadencja staje się nie tylko popisem technicznym, lecz także przestrzenią rozwinięcia materiału. Śpiewne Largo kontrastuje z finałowym rondem o tanecznym charakterze. Beethoven zachowuje elegancję klasycznego koncertu, nadając fortepianowi rolę równorzędnego partnera orkiestry.

I Symfonia C-dur op. 21, ukończona w 1800 roku, łączy znajomość klasycznej tradycji z odważnym przekształcaniem jej zasad. Już początek zaskakuje nietypową harmonią: zamiast od razu ustanowić C-dur, Beethoven prowadzi słuchacza przez kolejne akordy. Pierwsza część rozwija się dzięki energii motywicznej, Adagio molto przynosi śpiewną narrację, a Menuetto swoją dynamiką zapowiada późniejsze scherza. Finał wyrasta z krótkiego gestu smyczków i prowadzi do pełnego energii zakończenia. Symfonia ujawnia fundament przyszłego stylu Beethovena: zdolność budowania rozległej narracji z niewielkich motywów.

Zestawienie tych dzieł ukazuje różne oblicza młodego Beethovena – twórcę muzyki scenicznej, koncertowej i symfonicznej, który coraz śmielej przekraczał granice klasycyzmu.

sygnet z logo

Newsletter

Dołącz do naszego newslettera i bądź kulturalnie na bieżąco.