McCreesh | Stone

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii im. Henryka Wieniawskiego w Lublinie to zespół, którego dorobek budowały kolejne pokolenia instrumentalistów, dyrygentów i współpracujących z nią solistów.

Od ponad osiemdziesięciu lat lubelscy muzycy wykonują repertuar symfoniczny, uczestniczą w realizacjach dzieł wokalno-instrumentalnych, koncertują za granicą i utrwalają swoje interpretacje na płytach. Historię orkiestry wyznaczają zarówno występy estradowe, jak i systematyczna praca nad brzmieniem oraz podejmowanie nowych wyzwań repertuarowych. Obecnie zespół tworzy 83 muzyków, a funkcję jego pierwszego dyrygenta pełni Maciej Tworek.

Początkiem drogi była Lubelska Orkiestra Kameralna, zorganizowana pod koniec 1944 roku przez Zygmunta Szczepańskiego. Jej pierwszy koncert odbył się 10 lutego 1945 roku, jeszcze podczas wojny. Już w maju tego samego roku zespół wystąpił w pełnym składzie symfonicznym. Przejście od orkiestry kameralnej do symfonicznej oznaczało rozszerzenie możliwości wykonawczych: większa obsada pozwalała sięgać po utwory wymagające rozbudowanych grup instrumentalnych i bogatszej palety brzmienia. Z tego zespołu wyrosła orkiestra, która stała się podstawą działalności Filharmonii Lubelskiej.

Ważny etap jej rozwoju przypadł na lata 1969–1990, związane z działalnością Adama Natanka. Orkiestra poszerzała wówczas repertuar o oratoria, msze, kantaty i opery w wersji koncertowej. Współpraca z chórami lubelskich uczelni oraz innymi zespołami miasta pozwalała realizować rozbudowane partytury wokalno-instrumentalne. Równolegle rozwijała się kameralistyka: przy Filharmonii powstawały zespoły stroikowe, harfowe, fortepianowe i inne formacje. Muzycy zdobywali w nich doświadczenie gry w mniejszej obsadzie, wymagającej szczególnej samodzielności i wzajemnego słuchania.

Istotnym elementem artystycznej drogi lubelskich muzyków są spotkania z zapraszanymi wykonawcami. W historii estrady Filharmonii zapisali się m.in. Wanda Wiłkomirska, Konstanty Andrzej Kulka, Kaja Danczowska, Lidia Grychtołówna, Kevin Kenner i Rafał Blechacz, a wśród dyrygentów — Jan Krenz, Jerzy Maksymiuk, Marek Pijarowski, Tadeusz Wojciechowski, Antoni Wit, Krzysztof Penderecki i Łukasz Borowicz. Dla muzyków współpraca z różnymi osobowościami oznacza konieczność elastycznego reagowania na odmienne koncepcje interpretacyjne, sposób prowadzenia frazy i rozumienie proporcji brzmienia. Każde takie spotkanie wnosi do pracy zespołu nowe doświadczenie.
Wysoki poziom orkiestry kształtowały także zagraniczne występy. Lubelscy Filharmonicy koncertowali m.in. we Włoszech, Szwajcarii, Hiszpanii, Niemczech, Szwecji, Holandii, Danii i Austrii. W 1999 roku dwukrotnie odwiedzili Koreę Południową, a w latach 2012–2014 występowali w Ukrainie. Zespół uczestniczył również w festiwalu w Koszycach w 1986 roku, Festiwalu Muzyki Współczesnej w Alicante w 1989 roku oraz Festiwalu Flamenco w Sewilli w 1990 roku. W 2022 roku orkiestra odbyła także tournée po Stanach Zjednoczonych, grając ponad 30 koncertów w siedemnastu wschodnich i centralnych stanach. Wyjazdy te są częścią dorobku wykonawczego zespołu i świadectwem jego wysokiej pozycji wśród najważniejszych polskich instytucji muzycznych.
Szczególnym świadectwem artystycznych zainteresowań lubelskich muzyków pozostają nagrania. Pierwszy album, „Souvenir de Lublin” z 1996 roku, orkiestra zrealizowała pod batutą Agnieszki Kreiner, z udziałem skrzypka Edwarda Zbigniewa Zienkowskiego. Kolejne wydawnictwa obejmowały m.in. muzykę Czajkowskiego i Musorgskiego na płycie „Z muzyką przez świat”, dzieła Philippe’a Chamouarda oraz utwory Bizeta, nagrane z udziałem Olgi Pasiecznik pod dyrekcją Didiera Talpaina. Repertuar polski reprezentują m.in. album z muzyką Karola Lipińskiego z Dominiką Falger oraz nagranie utworów Henryka Wieniawskiego z Anną Marią Staśkiewicz.

W nowszym dorobku płytowym wyraźnie zaznacza się zainteresowanie rzadziej wykonywanymi polskimi dziełami. Orkiestra zarejestrowała koncerty Joachima Kaczkowskiego z Agnieszką Maruchą i koncerty fortepianowe Raula Koczalskiego z Joanną Ławrynowicz. Pod dyrekcją Wojciecha Rodka powstały „Muzyka symfoniczna” Władysława Żeleńskiego z 2021 roku oraz jego opera „Janek”, wydana w 2023 roku przez Naxos – nagranie otrzymało nominację do International Classical Music Awards 2024 w kategorii Premiere Recordings. W 2024 roku ukazał się album „Andrzej Nikodemowicz. Muzyka naszych czasów”, z Dominiką Falger i Pawłem Kosem-Nowickim. Takie przedsięwzięcia pozwalają poznawać orkiestrę jako zespół podejmujący również zadania odkrywcze i dokumentacyjne.

Rejestracje fonograficzne, koncerty z udziałem gościnnych artystów i występy zagraniczne ukazują różne strony tej samej pracy zespołowej. Na estradzie muzycy reagują na siebie i solistę w czasie rzeczywistym; podczas sesji nagraniowej szczególnego znaczenia nabierają precyzja, równowaga brzmienia i spójność interpretacji. Dorobek Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Lubelskiej tworzą właśnie te doświadczenia — gromadzone przez dziesięciolecia, a następnie wykorzystywane w kolejnych projektach. Jej historia trwa w umiejętnościach muzyków, w utrwalonych nagraniach i w każdym nowym spotkaniu z publicznością.

Colin Stone po raz pierwszy zyskał rozgłos w 1986 roku wygrywając konkurs pianistyczny Royal Over-Seas League (Londyn). Jego wykonanie Sonaty dantejskiej Liszta w Queen Elizabeth Hall okazało się wielkim sukcesem. Konkurs im. Busoniego we Włoszech oraz wysoko oceniony debiut w Wigmore Hall zapoczątkowały jego karierę solisty. Słynny dyrygent Sir Charles Groves pochwalił pianistę za jego „rzadkie walory muzyczne” i przewidział, że odniesie sukces. Następnie pojawiło się wiele zaproszeń do wykonania koncertów, w tym Koncertu KV 271 Mozarta podczas trasy koncertowej we Włoszech, „Cesarskiego” Beethovena, koncertów Brahmsa, Schumanna, Czajkowskiego b-moll, II koncertu Rachmaninowa, obu koncertów Szostakowicza oraz utworu Césara Francka.

W 1989 roku zadebiutował w BBC Radio 3, a po sukcesie transmisji na żywo z Concert Hall w 1990 roku oraz późniejszej serii poświęconej Prokofiewowi jest regularnie zapraszany do nagrywania dla Radio 3. Jednym z najważniejszych wydarzeń 1992 roku była trasa koncertowa po Kanadzie, w ramach której nagrano recital na żywo na dla stacji CBS. Również w 1992 roku rozpoczął serię nagrań dla wytwórni IMP Masters wraz z London Mozart Trio. Ich nagrania triów Schuberta i Dvořáka spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem magazynu „Gramophone”, a nagranie tria Schuberta w B-dur zajęło pierwsze miejsce w rankingu w programie BBC Radio 3 „Building a Library”.

Pierwsza solowa płyta CD Colina Stone’a, zawierająca transkrypcje muzyki teatralnej Prokofiewa, ukazała się w 1994 roku (United), a po niej pojawiła się płyta (Olympia) z dwiema sonatami fortepianowymi Szostakowicza. W recenzji dla „Classic CD” płyta ta została uznana za „wybitne wydawnictwo”, a magazyn „Gramophone” umieścił ją w swoim przewodniku „Good CD Guide”. We współpracy z wybitnym inżynierem dźwięku i producentem T. Tryggvasonem Colin wydał trzy płyty CD z muzyką fortepianową Schuberta, Chopina i Schumanna (Merlin Classics), a także kompozycje A. Czajkowskiego, M. Williamsona i R. Keeleya. W marcu 2001 roku Colin wykonał światową premierę koncertu fortepianowego Keeleya „Entourages” podczas transmisji w BBC Radio 3 (Orkiestra Symfoniczna BBC).

Artysta darzy muzykę Szostakowicza szczególną sympatią. Wraz z Rustemem Hayroudinoffem wykonał po raz pierwszy na Zachodzie wersję na dwa fortepiany IV Symfonii – utwór, który nagrali dla wytwórni Chandos. Colin Stone wystąpił również w dokumencie „The Unknown Shostakovich” u boku W. Aszkenazego, W. Gergiewa, J. Jewtuszenki i M. Szostakowicza. W Cadogan Hall w Londynie wykonał kompletny cykl 24 preludiów i fug op. 87 W. Aszkenazego podczas koncertu z okazji stulecia urodzin kompozytora, który później nagrał. Obecnie jest profesorem w Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie.

„Ten angielski mistrz… ożywia i dodaje otuchy; cechuje go silny charakter, mądrość, dobre maniery, dyscyplina i charyzma sceniczna” (Justo Romero, magazyn „Scherzo”).

Założyciel i dyrektor artystyczny zespołu Gabrieli Consort & Players, który powołał do życia w 1982 roku i z którym koncertował na całym świecie oraz nagrał wiele nagradzanych płyt.

McCreesh jest częstym dyrygentem gościnnym wielu czołowych zespołów na świecie, wykonującym szeroki repertuar symfoniczny i chóralny. Należą do nich: Gewandhaus w Lipsku, Orkiestra Symfoniczna w Dallas, Orkiestra Minnesoty, Kammerakademie Potsdam, Bamberger Symphoniker, Filharmonia w Bremie, Filharmonia Praska, Filharmonia w Bergen, Royal Northern Sinfonia, Tokyo Metropolitan Symphony, Filharmonia Japońska, Filharmonia w Hongkongu, Orkiestra Symfoniczna w Sydney, Filharmonia Radiowa w Holandii, orkiestry festiwalu w Verbier, Orkiestra Kameralna św. Pawła, Orkiestra św. Łukasza, Kammerorchester Basel, Orkiestra Konzerthausu w Berlinie, Orkiestra NFM we Wrocławiu, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia oraz Orkiestra Symfoniczna w Montrealu.

W latach 2006-2012 pełnił funkcję dyrektora artystycznego festiwalu „Wratislavia Cantans” we Wrocławiu, a w latach 2013-2016 był głównym dyrygentem i doradcą artystycznym Orkiestry Gulbenkiana w Lizbonie. Obecnie jest głównym dyrygentem gościnnym Orkiestry Filharmonii Poznańskiej oraz Orquestra de València. McCreesh zdobył również uznanie w świecie opery i dyrygował spektaklami w Teatro Real w Madrycie, Królewskiej Operze Duńskiej, Opéra Comique, Vlaamse Opera oraz na festiwalu w Verbier.

McCreesh przez 15 lat współpracował z wytwórnią Deutsche Grammophon, po czym założył własną wytwórnię płytową Winged Lion. Jego cenione i różnorodne nagrania zdobyły liczne nagrody; „War Requiem” Brittena (BBC Music Magazine, 2014), „Eliasz” Mendelssohna (Diapason d’Or, 2013), „Grande Messe des Morts” Berlioza (BBC Music Magazine, 2012) oraz „A New Venetian Coronation 1595” (Gramophone, 2013). Nagranie „King Arthur” Purcella zdobyło w 2020 roku zarówno nagrodę BBC Music Magazine Opera Award, jak i tytuł „Płyty Roku”. Niedawno nagranie McCreesha „The Dream of Gerontius” Elgara zebrało znakomite recenzje i zdobyło nagrody zarówno od BBC Music Magazine, jak i Gramophone w Wielkiej Brytanii, a także nagrodę Limelight Award w Australii.

McCreesh jest powszechnie znany jako zagorzały orędownik edukacji muzycznej i regularnie współpracuje z młodzieżowymi orkiestrami i chórami. W Wielkiej Brytanii kieruje programem „Gabrieli Roar” – jednym z największych w kraju programów śpiewu chóralnego dla młodzieży, który co roku przybliża muzykę klasyczną i szeroko pojęty świat kultury tysiącom młodych ludzi, zwłaszcza tym pochodzących z trudnych środowisk.
Paul McCreesh otrzymał tytuł CBE w ramach odznaczeń z okazji urodzin króla w 2026 roku, w uznaniu zarówno jego wybitnej pracy jako dyrygenta, jak i zasług na rzecz edukacji muzycznej.

Karol Furtak, dziennikarz muzyczny związany z Programem 2. Polskiego Radia i Polskim Radiem Chopin. Jest absolwentem studiów muzykologicznych (Katolicki Uniwersytet Lubelski) w specjalizacji teoria muzyki i krytyka muzyczna. Publikował artykuły naukowe, popularno-naukowe, wywiady i recenzje na łamach m.in. Res Facta Nova, Notes Muzyczny, Ruch Muzyczny, Tygodnik Powszechny, meakultura.pl. Interesuje się przede wszystkim muzyką XX wieku i współczesnymi sposobami myślenia o muzyce.