Sylwester z klasą

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii im. Henryka Wieniawskiego w Lublinie to zespół, którego dorobek budowały kolejne pokolenia instrumentalistów, dyrygentów i współpracujących z nią solistów.

Od ponad osiemdziesięciu lat lubelscy muzycy wykonują repertuar symfoniczny, uczestniczą w realizacjach dzieł wokalno-instrumentalnych, koncertują za granicą i utrwalają swoje interpretacje na płytach. Historię orkiestry wyznaczają zarówno występy estradowe, jak i systematyczna praca nad brzmieniem oraz podejmowanie nowych wyzwań repertuarowych. Obecnie zespół tworzy 83 muzyków, a funkcję jego pierwszego dyrygenta pełni Maciej Tworek.

Początkiem drogi była Lubelska Orkiestra Kameralna, zorganizowana pod koniec 1944 roku przez Zygmunta Szczepańskiego. Jej pierwszy koncert odbył się 10 lutego 1945 roku, jeszcze podczas wojny. Już w maju tego samego roku zespół wystąpił w pełnym składzie symfonicznym. Przejście od orkiestry kameralnej do symfonicznej oznaczało rozszerzenie możliwości wykonawczych: większa obsada pozwalała sięgać po utwory wymagające rozbudowanych grup instrumentalnych i bogatszej palety brzmienia. Z tego zespołu wyrosła orkiestra, która stała się podstawą działalności Filharmonii Lubelskiej.

Ważny etap jej rozwoju przypadł na lata 1969–1990, związane z działalnością Adama Natanka. Orkiestra poszerzała wówczas repertuar o oratoria, msze, kantaty i opery w wersji koncertowej. Współpraca z chórami lubelskich uczelni oraz innymi zespołami miasta pozwalała realizować rozbudowane partytury wokalno-instrumentalne. Równolegle rozwijała się kameralistyka: przy Filharmonii powstawały zespoły stroikowe, harfowe, fortepianowe i inne formacje. Muzycy zdobywali w nich doświadczenie gry w mniejszej obsadzie, wymagającej szczególnej samodzielności i wzajemnego słuchania.

Istotnym elementem artystycznej drogi lubelskich muzyków są spotkania z zapraszanymi wykonawcami. W historii estrady Filharmonii zapisali się m.in. Wanda Wiłkomirska, Konstanty Andrzej Kulka, Kaja Danczowska, Lidia Grychtołówna, Kevin Kenner i Rafał Blechacz, a wśród dyrygentów — Jan Krenz, Jerzy Maksymiuk, Marek Pijarowski, Tadeusz Wojciechowski, Antoni Wit, Krzysztof Penderecki i Łukasz Borowicz. Dla muzyków współpraca z różnymi osobowościami oznacza konieczność elastycznego reagowania na odmienne koncepcje interpretacyjne, sposób prowadzenia frazy i rozumienie proporcji brzmienia. Każde takie spotkanie wnosi do pracy zespołu nowe doświadczenie.
Wysoki poziom orkiestry kształtowały także zagraniczne występy. Lubelscy Filharmonicy koncertowali m.in. we Włoszech, Szwajcarii, Hiszpanii, Niemczech, Szwecji, Holandii, Danii i Austrii. W 1999 roku dwukrotnie odwiedzili Koreę Południową, a w latach 2012–2014 występowali w Ukrainie. Zespół uczestniczył również w festiwalu w Koszycach w 1986 roku, Festiwalu Muzyki Współczesnej w Alicante w 1989 roku oraz Festiwalu Flamenco w Sewilli w 1990 roku. W 2022 roku orkiestra odbyła także tournée po Stanach Zjednoczonych, grając ponad 30 koncertów w siedemnastu wschodnich i centralnych stanach. Wyjazdy te są częścią dorobku wykonawczego zespołu i świadectwem jego wysokiej pozycji wśród najważniejszych polskich instytucji muzycznych.
Szczególnym świadectwem artystycznych zainteresowań lubelskich muzyków pozostają nagrania. Pierwszy album, „Souvenir de Lublin” z 1996 roku, orkiestra zrealizowała pod batutą Agnieszki Kreiner, z udziałem skrzypka Edwarda Zbigniewa Zienkowskiego. Kolejne wydawnictwa obejmowały m.in. muzykę Czajkowskiego i Musorgskiego na płycie „Z muzyką przez świat”, dzieła Philippe’a Chamouarda oraz utwory Bizeta, nagrane z udziałem Olgi Pasiecznik pod dyrekcją Didiera Talpaina. Repertuar polski reprezentują m.in. album z muzyką Karola Lipińskiego z Dominiką Falger oraz nagranie utworów Henryka Wieniawskiego z Anną Marią Staśkiewicz.

W nowszym dorobku płytowym wyraźnie zaznacza się zainteresowanie rzadziej wykonywanymi polskimi dziełami. Orkiestra zarejestrowała koncerty Joachima Kaczkowskiego z Agnieszką Maruchą i koncerty fortepianowe Raula Koczalskiego z Joanną Ławrynowicz. Pod dyrekcją Wojciecha Rodka powstały „Muzyka symfoniczna” Władysława Żeleńskiego z 2021 roku oraz jego opera „Janek”, wydana w 2023 roku przez Naxos – nagranie otrzymało nominację do International Classical Music Awards 2024 w kategorii Premiere Recordings. W 2024 roku ukazał się album „Andrzej Nikodemowicz. Muzyka naszych czasów”, z Dominiką Falger i Pawłem Kosem-Nowickim. Takie przedsięwzięcia pozwalają poznawać orkiestrę jako zespół podejmujący również zadania odkrywcze i dokumentacyjne.

Rejestracje fonograficzne, koncerty z udziałem gościnnych artystów i występy zagraniczne ukazują różne strony tej samej pracy zespołowej. Na estradzie muzycy reagują na siebie i solistę w czasie rzeczywistym; podczas sesji nagraniowej szczególnego znaczenia nabierają precyzja, równowaga brzmienia i spójność interpretacji. Dorobek Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Lubelskiej tworzą właśnie te doświadczenia — gromadzone przez dziesięciolecia, a następnie wykorzystywane w kolejnych projektach. Jej historia trwa w umiejętnościach muzyków, w utrwalonych nagraniach i w każdym nowym spotkaniu z publicznością.

Ceniona sopranistka o wszechstronnym repertuarze operowym i oratoryjno-kantatowym, regularnie występująca na międzynarodowych scenach muzycznych. Od sezonu 2021/2022 jest solistką Schleswig-Holsteinisches Landestheater, gdzie zbudowała bogatą kolekcję czołowych ról sopranowych. W swoim dorobku scenicznym posiada m.in. kreacje Hrabiny w Weselu Figara oraz Paminy w Czarodziejskim flecie W. A. Mozarta, Violetty w Traviacie G. Verdiego, Małgosi w Jasiu i Małgosi E. Humperdincka, Marzenki w Sprzedanej narzeczonej B. Smetany, a także debiut w roli Mimì w Cyganerii G. Pucciniego (sezon 2026/2027). Swoją edukację muzyczną rozpoczęła w Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, gdzie ukończyła studia I stopnia w klasie śpiewu solowego prof. dra hab. Ryszarda Minkiewicza. Wykształcenie operowe oraz specjalistyczne studia podyplomowe CAS (Advanced Studies) w zakresie Konzertgesang kontynuowała w Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie pod kierunkiem prof. Ulrike Sonntag. Zdała tam również swój debiut sceniczny jako Fiordiligi w Mozartowskim Così fan tutte na deskach Wilhelma Theater. Warsztat wokalny i interpretacyjny doskonaliła podczas prestiżowych kursów mistrzowskich prowadzonych przez wybitne osobowości świata liryki, takie jak Barbara Frittoli, Elly Ameling, Bo Skovhus, Helena Łazarska, Margreet Honig czy Olga Pasiecznik. Jako uznana interpretatorka muzyki oratoryjno-kantatowej i symfonicznej wykonywała partie solowe w przełomowych dziełach literatury muzycznej, w tym m.in. w Mesjaszu G. F. Händla, II Symfonii G. Mahlera, Messa da Requiem G. Verdiego, Ein deutsches Requiem J. Brahmsa oraz Symfonii pieśni żałosnych H. M. Góreckiego. Kunszt wokalny artystki został doceniony na licznych konkursach międzynarodowych – jest laureatką II nagrody na XII Międzynarodowym Konkursie Sztuki Pieśniarskiej im. Hugo Wolfa w Stuttgarcie (2020) oraz finalistką 49. Bundeswettbewerb Gesang für Oper/Operette/Konzert w Berlinie. Za swoje osiągnięcia artystyczne otrzymywała stypendia m.in. Prezydenta Miasta Wejherowa oraz Marszałka Województwa Pomorskiego. W dorobku fonograficznym śpiewaczki znajdują się różnorodne nagrania płytowe, obejmujące m.in. Stabat Mater A. Dziadka na sopran i orkiestrę smyczkową, renesansowe madrygały Bernardina Borlasca, koncertowe nagranie II Symfonii G. Mahlera (live), a także album świąteczny Wśród ciszy zawierający polskie kolędy na chór, orkiestrę smyczkową, obój i sopran solo w aranżacji Anny Rocławskiej-Musiałczyk.

Należy do czołówki polskich wokalistów młodego pokolenia. To artysta o wyjątkowej wszechstronności i bogatym dorobku scenicznym, obejmującym liczne występy w renomowanych teatrach operowych oraz filharmoniach w Polsce i za granicą. Zadebiutował w 2017 roku na scenie Opery Wrocławskiej rolą studenta Bardosa w Cudzie mniemanym, czyli Krakowiakach i Góralach W. Bogusławskiego z muzyką J. Stefaniego. Zaledwie kilka miesięcy później wcielił się w tytułową postać Oniegina w Eugeniuszu Onieginie P. Czajkowskiego na Scenie Kameralnej Opery Narodowej w Warszawie. Repertuar operowy śpiewaka obejmuje kilkanaście pierwszoplanowych ról. Szczególne miejsce zajmują w nim kreacje mozartowskie – Don Giovanni, Hrabia w Weselu Figara oraz Guglielmo w Così fan tutte, które regularnie prezentuje m.in. na desce Polskiej Opery Królewskiej. W spektaklu Dydona i Eneasz H. Purcella, rejestrowanym przez TVP Kultura, wystąpił jako Eneasz u boku maestry Olgi Pasiecznik. Na scenie Warszawskiej Opery Kameralnej kreował z kolei główne partie buffa w operach G. Donizettiego – Tłusty czwartek oraz Dzwoneczek. Artysta od lat współpracuje również z Mazowieckim Teatrem Muzycznym im. Jana Kiepury, gdzie z powodzeniem kreuje wiodące role operetkowe: Cascady w Wesołej wdówce i Gustawa von Pottenstaina w Krainie uśmiechu F. Lehára, Jamesa Bondiego w Księżnej Chicago I. Kálmána, a także bierze udział w najnowszej produkcji teatru poświęconej twórczości Mieczysława Fogga – Niezapomniany Fogg. Swobodnie porusza się w różnorodnych stylistykach muzycznych – obok wielkiej literatury operowej i operetkowej jego repertuar obejmuje również dzieła musicalowe, muzykę filmową oraz utwory estradowe. Występował z towarzyszeniem czołowych zespołów orkiestrowych pod batutą takich wybitnych dyrygentów, jak Łukasz Borowicz, Kai Bumann, Jurek Dybał, Ruben Silva, Dawid Runz, Kajsa Boström, Arif Dadashev czy Grzegorz Brajner. Michał Janicki jest finalistą i laureatem ponad dwudziestu znaczących konkursów wokalnych o randze ogólnopolskiej i międzynarodowej. Do jego najważniejszych trofeów należą m.in. I miejsce na XII Międzynarodowym Konkursie Wokalnym „Złote głosy” w Warszawie, II miejsce na XX Międzynarodowym Konkursie Mikuláša Schneidera-Trnavskiego w Trnavie (Słowacja) oraz I miejsce wraz z nagrodą specjalną za najlepsze wykonanie arii Mozarta na IV Międzynarodowym Konkursie Wokalnym im. Jana Kiepury w Krynicy-Zdroju. Ponadto artysta został trzykrotnie wyróżniony Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – zarówno za wybitne osiągnięcia artystyczne, jak i na realizację autorskich projektów koncertowych (Muzyka Niepodległa oraz Koncerty Balkonowe).

Federico Bresciani to włoski dyrygent, którego działalność artystyczna koncentruje się przede wszystkim na repertuarze XIX wieku, wykonawstwie historycznie poinformowanym oraz relacji pomiędzy badaniami źródłowymi a współczesną praktyką orkiestrową. Jego praca na podium wyrasta ze spotkania wnikliwych studiów, bogatego doświadczenia orkiestrowego oraz szczególnego zainteresowania brzmieniem, elastycznością frazowania i bezpośrednią komunikacją z muzykami.
Jest współzałożycielem, dyrektorem artystycznym i dyrygentem orkiestry Nie | Romantyczni w Gdańsku — pierwszego polskiego zespołu poświęconego repertuarowi XIX wieku wykonywanemu na instrumentach z epoki. W pracy z zespołem Bresciani bada brzmienie i język ekspresyjny romantyzmu, ze szczególnym uwzględnieniem ponownego odkrywania polskiej literatury muzycznej. W programach orkiestry znalazły się m.in. dzieła Stanisława Moniuszki, Ignacego Jana Paderewskiego, Zygmunta Noskowskiego oraz Władysława Żeleńskiego, interpretowane w oparciu o źródła historyczne i dawne praktyki wykonawcze, a zarazem skierowane do współczesnej publiczności. Artysta pełni obecnie funkcję asystenta Kenta Nagano w Orquesta y Coro Nacionales de España (OCNE) – relacja ta wyrosła z jego wcześniejszej działalności w Dresdner Festspielorchester. W ramach tego zespołu Bresciani był bezpośrednio zaangażowany w przełomowe, historycznie poinformowane wykonanie i nagranie pełnego cyklu Pierścień Nibelunga R. Wagnera na instrumentach historycznych pod batutą Kenta Nagano (projekt realizowany we współpracy z muzykologiem Clive’em Brownem). Praca nad spuścizną Wagnera oraz XIX-wiecznymi źródłami stała się kluczowym elementem kształtującym jego myślenie dyrygenckie. Dla Brescianiego wykonawstwo historyczne nie jest próbą odtworzenia przeszłości, lecz narzędziem pozwalającym podważać utrwalone konwencje interpretacyjne i na nowo odkrywać retorykę muzyczną, tempo, artykulację, portamento, balans, kolorystykę oraz swobodę ekspresji. Jego repertuar dyrygencki obejmuje dzieła od klasycyzmu, przez romantyzm, po początek XX wieku. Bresciani kończy obecnie podyplomowe studia dyrygenckie na Technological University Dublin pod kierunkiem Davida Brophy’ego (szefa dyrygenta WDR Funkhausorchester i byłego szefa dyrygenta RTÉ Concert Orchestra). Fundamentem jego warsztatu dyrygenckiego jest blisko dwudziestoletnia kariera wokalno-instrumentalna wewnątrz najważniejszych orkiestr europejskich. Urodzony na Sardynii, ukończył z wyróżnieniem studia skrzypcowe w Konserwatorium w Cagliari, po czym kontynuował naukę w Wiedniu na Music and Arts University of the City of Vienna (MUK) u Florina Zwiauera i Gertrud Weinmeister oraz w Akademii Orkiestry Symfonicznej ORF. Jako wybitny altowiolista piastował czołowe stanowiska w prestiżowych zespołach: w latach 2012–2017 był zastępcą pierwszego altowiolisty Frankfurter Opern- und Museumsorchester, następnie dołączył do Deutsche Kammerphilharmonie Bremen jako solista altówki. Obecnie jest solistą altówki WDR Funkhausorchester w Kolonii oraz prowadzącym grupę altówek w Dresdner Festspielorchester. W charakterze pierwszego altowiolisty występował gościnnie z takimi orkiestrami, jak Gewandhausorchester Leipzig, Maggio Musicale Fiorentino, Gürzenich-Orchester Köln czy SWR Symphonieorchester. W trakcie kariery orkiestrowej współpracował z legendarnymi dyrygentami, wśród których znaleźli się Nikolaus Harnoncourt, Herbert Blomstedt, Riccardo Muti, Andris Nelsons, Daniele Gatti, Paavo Järvi, Krzysztof Penderecki, Gianandrea Noseda, Antonio Pappano, Lorin Maazel oraz Sir Colin Davis. Tak bogate doświadczenie wyniesione ze środków zespołu głęboko ukształtowało styl dyrygencki Federico Brescianiego – jego praktyczna znajomość tego, jak orkiestra słucha, oddycha i buduje brzmienie od wewnątrz, przekłada się na podejście oparte na niezwykłej klarowności gestu, uwarunkowanym słuchaniu i zaufaniu pomiędzy dyrygentem a muzykami.